Zamach na Związek. Zagrożenie dla OSP cd.
Fatalna gra toczy się o zmarginalizowanie roli Związku OSP RP, którego samorządność ochotnicy budowali od 1921 r.

Do tej pory w historii naszej organizacji zdarzyło się to tylko raz. Zrobili to komuniści w latach 1947–1950, by podporządkować sobie ochotnicze straże pożarne.

Czy niedawne decyzje obecnych władz rządowych oraz nowy projekt posłów partii PiS zwiastuje powtórkę z historii? Fatalna gra toczy się o zmarginalizowanie roli Związku OSP RP, którego samorządność ochotnicy budowali od 1921 roku, i podporządkowanie ochotniczych straży pożarnych państwu.

W roku 2016 rząd PiS odebrał Związkowi Ochotniczych Straży Pożarnych RP dotację budżetową, od przeszło dwudziestu lat przekazywaną organizacji za pośrednictwem MSW. Środki z tej dotacji Związek, we współdziałaniu z OSP, w całości przekazywał na dopłaty do zakupu samochodów, sprzętu i wyposażenia, remonty i budowę strażnic, szkolenia dla strażaków ochotników i obozy dla młodzieżowych drużyn pożarniczych. Decyzją rządu dotacja budżetowa przekazana została do dyspozycji komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, który miał za te pieniądze kupić więcej i lepiej. Tak się nie stało, co pokazują statystyki zakupów i trudne doświadczenia wielu OSP z nabrzmiałymi formalnościami i biurokracją. Na tym jednak nie koniec. Teraz posłowie PiS z Arkadiuszem Czartoryskim na czele wyciągają ręce po środki pozabudżetowe, które od początku lat 90. firmy ubezpieczeniowe przekazują w równych częściach komendantowi głównemu PSP i Związkowi Ochotniczych Straży Pożarnych RP do dalszego podziału na podlegające im jednostki ochrony przeciwpożarowej. Po tej fatalnej zmianie wszystkimi środkami dysponować będzie jeden „centralny organ administracji rządowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej”. To decyzja o upaństwawianiu tego co niepaństwowe. Brzmi znajomo? („Strażak” nr 3/2017).

Czy o pieniądze tu chodzi?
Związek OSP RP to organizacja pożytku publicznego o ponad 95-letniej historii i patriotycznych tradycjach. Opiera się na ludziach działających społecznie, którzy zgodnie ze statutem wybierani są do władz – od gminnych przez powiatowe i wojewódzkie po Zarząd Główny – od samego dołu, czyli spośród ochotniczych straży pożarnych. To najbardziej demokratyczny i samorządny sposób znany ludzkości, dający w Zarządzie Głównym rzeczywistą pełną reprezentację wszystkich województw, a więc całej Polski. To tradycja samostanowienia wypracowana przez strażaków ochotników od 1921 roku, która sprawia, że niezależnie od krążących legend i stereotypów, środowisko to skupia ludzi różnych opcji, przekonań i wyznań, a cechuje je niezależność od partii i państwa oraz działanie ponad podziałami. Widać to jak na dłoni, gdy spojrzy się na osoby zasiadające w najwyższych władzach wojewódzkich i Zarządzie Głównym Związku OSP RP. Nie wszystkim urzędnikom i politykom musi się to podobać. Nie wszyscy pojmują, na czym polega wieloletnia społeczna praca działaczy Związku na rzecz środowiska wolontariuszy, którzy bezinteresownie poświęcają swój czas, a nawet zdrowie i życie, by ratować innych ludzi.
Gdy Związkowi zrzeszającemu ochotnicze straże pożarne zabierano dotację z budżetu państwa, jego władze nie protestowały. Niezależnie od krytycznej oceny tego politycznego posunięcia przyjęły, że rząd ma do tego prawo. Jednak teraz, gdy partia rządząca sięga po środki pozabudżetowe, pochodzące z ubezpieczeń obywateli od ognia, trudno ocenić to inaczej niż jako skok na kasę i chęć zmarginalizowania roli, a następnie wyeliminowania Związku OSP RP, by podporządkować ochotnicze straże pożarne państwu. Takich pomysłów i zapędów nie miała żadna partia od czasów komunistów w okresie budowania PRL, którą to historię przypomnieliśmy w poprzednim numerze „Strażaka”.

Posłowie PiS chcą zabrać środki firm ubezpieczeniowych
W czwartek 16 marca grupa posłów PiS wniosła do Sejmu poselski projekt zmieniający Ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Proponowana zmiana dotyczy odebrania Związkowi Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej środków pochodzących z firm ubezpieczeniowych i przekazania ich w całości komendantowi głównemu Państwowej Straży Pożarnej.
Obecnie zakłady ubezpieczeń są zobowiązane na podstawie art. 38 Ustawy z 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 191, z późn. zm.) do przekazywania na cele ochrony przeciwpożarowej 10 proc. sumy swoich wpływów uzyskanych z tytułu ubezpieczenia od ognia. Po połowie tej kwoty otrzymują: komendant główny Państwowej Straży Pożarnej oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.
Związek przeznaczał te środki na dotacje do zakupu sprzętu dla OSP, umundurowania (ubrania specjalne, mundury wyjściowe i koszarowe) i środków ochrony indywidualnej strażaków ochotników, działalność szkoleniową (kursy KPP i inne podnoszące kwalifikacje strażaków ochotników), propagowanie bezpieczeństwa pożarowego, czyli działania związane z prewencją oraz wychowywaniem nowych kadr dla PSP i OSP, by także w przyszłości miał kto chronić społeczeństwo przed zagrożeniami (turnieje, konkursy, warsztaty). Pieniądze były dzielone i przekazywane w wyniku samorządnych, demokratycznych decyzji środowiska strażackiego.
Po zmianach projektowanych przez posłów PiS zakłady ubezpieczeń  przekażą całość środków podmiotowi państwowemu, czyli komendantowi głównemu Państwowej Straży Pożarnej, jako centralnemu organowi administracji rządowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej. To komendant główny PSP ma przekazywać po połowie tych środków finansowych ochotniczym strażom pożarnym i jednostkom ochrony przeciwpożarowej, o których jest mowa w art. 15 pkt 1–5 i pkt 8. Czyli z wyłączeniem punktów 6 i 7.
W uzasadnieniu posłowie PiS zwracają uwagę, że obecnie środki ubezpieczeniowe przekazane Zarządowi Głównemu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP przeznaczane są na ochotnicze straże pożarne, a te, które trafiają do komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, na jednostki organizacyjne PSP oraz na pozostałe jednostki ochrony przeciwpożarowej (w tym również na ochotnicze straże pożarne). Natomiast po zmianach komendant główny PSP 50 proc. otrzymanej kwoty będzie dysponował na ochotnicze straże pożarne, a drugie 50 proc. na jednostki  ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1–5 i 8  Ustawy o ochronie przeciwpożarowej – czyli z wyłączeniem punktów: „6)  ochotnicza straż pożarna” i „7)  związek ochotniczych straży pożarnych” artykułu 15.
Pod projektem, który środki pozabudżetowe w całości przekazać ma centralnemu organowi administracji rządowej, podpisali się posłowie PiS, których lista znajduje się na stronach internetowych: www.zosprp.pl oraz www.strażak.org.pl. Przedstawicielem posłów wnioskodawców jest poseł Arkadiusz Czartoryski.

W mundurze roboczym na uroczystości
W planach kreślonych przez MSWiA i KG PSP, co do przeznaczenia środków dla OSP, nie ma mowy między innymi o pieniądzach na mundury wyjściowe dla strażaków ochotników. Potwierdził to sekretarz stanu w MSWiA Jarosław Zieliński w swoim liście otwartym (komunikacie) datowanym na 17 marca, czyli już dzień po złożeniu do Sejmu projektu posłów PiS, o przekazaniu całej puli środków z firm ubezpieczeniowych komendantowi głównemu PSP. Minister Zieliński pisze w swoim liście:
„Stanowczo dementuję słowa, które pojawiają się w niektórych materiałach prasowych, jakoby >>strażakom ochotnikom nie należały się mundury<<. Wręcz przeciwnie. Jak pokazują dane, z dotacji MSWiA zakupiono w ubiegłym roku tysiące sztuk umundurowania specjalnego, obuwia, hełmów, rękawic niezbędnych dla strażaków ochotników do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych. Działamy zgodnie z zasadą, że pieniądze podatników w pierwszej kolejności powinny zostać przeznaczone właśnie na >>wyposażenie bojowe<< strażaków” – podkreśla sekretarz stanu Jarosław Zieliński i kontynuuje: „Przypominam, że zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej to gmina ma obowiązek bezpłatnego umundurowania członków OSP. Dlatego środki z budżetu państwa będą w pierwszej kolejności przeznaczane na umundurowanie wykorzystywane w akcjach ratowniczych. (…) Dla nas przede wszystkim liczy się bezpieczeństwo strażaków podczas działań, dlatego dalej będziemy inwestowali w ten rodzaj umundurowania”.
Strażacy wymagają pełnego zabezpieczenia podczas działań ratowniczo-gaśniczych, o co zawsze dbał Związek OSP RP i co ma odzwierciedlenie w zrealizowanych zakupach oraz warsztatach z zakresu przepisów prawa, dopuszczeń i certyfikacji wyposażenia strażaka. Związek dba również o to, by strażacy mogli prezentować się godnie podczas uroczystości, także państwowych. Również tych, w których na tle ochotników w galowych mundurach i ich sztandarów stają premier, minister i parlamentarzyści. A potem pokazują to telewizja i rządowe portale internetowe – na przykład strona internetowa MSWiA. To dotyczy również mundurów strażackiej młodzieży, która zasila szeregi Państwowej Straży Pożarnej po tym, jak latami swój czas i wysiłek społecznie poświęcają jej strażacy ochotnicy. Na stronie internetowej MSWiA oglądać mogliśmy relacje i zdjęcia ze spotkań ministra Mariusza Błaszczaka z doskonale umundurowanymi członkami młodzieżowych drużyn pożarniczych.
Jak zauważył sekretarz stanu MSWiA, nasz miesięcznik podnosił już ten problem („Strażak” 12/2016), zaznaczając, że funkcjonariusze PSP każdego roku otrzymują z budżetu państwa równoważnik pieniężny tzw. mundurówkę – w sumie ponad 65 mln zł (dla porównania na wszystkie jednostki ochrony przeciwpożarowej w KSRG przeznaczono w 2016 roku 73 mln zł). Jak to więc jest, że dla strażaka zawodowego można kupić mundur wyjściowy, a dla ochotnika nie? Powinnością strażaka ochotnika ma być teraz, zdaniem rządu, tylko i wyłącznie udział w działaniach ratowniczych? Czy też mają oni występować podczas uroczystości w mundurach bojowych, czyli roboczych?
27 lutego minister Mariusz Błaszczak wziął udział w obchodach 90-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Goździe (powiat radomski) oraz przekazaniu jednostce sprzętu. Z ogromnym zaskoczeniem odnotowaliśmy jednak fakt, że minister spraw wewnętrznych i administracji odznaczał druhów medalem „Za Zasługi dla Pożarnictwa” nadawanym przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Medal przyznaje Prezydium Zarządu Głównego lub Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, a przy jego wręczaniu obowiązuje ceremoniał i odpowiednia formuła. Osoba upoważniona mówi: w czyim imieniu wręcza medal, komu (Druhnie/Druhowi, Panu/Pani) i co wręcza (tu następuje określenie medalu i jego stopnia). Co powiedział odznaczanym strażakom minister Mariusz Błaszczak? Co równie ważne, osobą upoważnioną do wręczania medali i odznaczeń związkowych jest członek władz naszej organizacji. Związek OSP RP jako organizacja niezależna nie ma przełożonych w postaci ministra lub komendanta. Jeśli więc komendant lub minister nie są członkami naszej organizacji, nie mogą wręczać naszych odznaczeń. Incydent budzi tym większe zdziwienie, że minister odznaczał strażaków medalem Związku OSP RP, któremu odbiera środki przypisane ustawowo od dziesiątek lat. Co więcej, dekoruje medalem druhów występujących godnie w galowych mundurach, których to mundurów im odmawia.
To samo dotyczy mundurów koszarowych. Związek OSP RP kupował tzw. koszarówki, by strażacy ochotnicy mieli się w czym poruszać i pracować w remizie przy sprzęcie lub w terenie poza sytuacjami, kiedy są w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Tak jak strażacy zawodowi. W przedstawianych przez MSWiA priorytetach nie ma o nich mowy.

Jakie dofinansowanie mogą stracić OSP?
Wykluczenie Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP z dystrybucji środków pochodzących z firm ubezpieczeniowych i kierunki oraz priorytety określone przez ministra Jarosława Zielińskiego w sprawie przeznaczenia dofinansowania dla OSP ze środków MSWiA i firm ubezpieczeniowych pokazują kolejne zagrożenia. Wskazują, że ochotnicze straże pożarne nie będą otrzymywać dofinansowania na: zakup mundurów strażackich – wyjściowych i koszarowych, szkolenia z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) oraz propagowanie bezpieczeństwa przeciwpożarowego, a szczególnie na pracę z młodzieżą. Chodzi tu głównie o umundurowanie MDP, zawody, turnieje, konkursy – tak ważne dla przyciągania młodzieży do OSP, i szkolenie jej, by następnie mogła dobrze przygotowana wejść w szeregi strażaków ochotników i funkcjonariuszy zawodowych.
Jak ważne jest szkolenie strażaków ochotników z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (zwanej kiedyś pomocą przedmedyczną), którzy w sytuacjach zagrożeń dla życia i zdrowia zabezpieczają poszkodowanych i podtrzymują funkcje życiowe do przybycia zespołów ratownictwa medycznego, tego raczej nie trzeba tłumaczyć. Dziś nawet dzieci, a młodzież strażacka przede wszystkim, wiedzą, że jak najszybsze rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej decyduje o tym, czy człowiek przeżyje i czy ma szansę odzyskać sprawność. Jak ważne to szkolenie, wiedzą również mieszkańcy małych miejscowości, którzy w razie nagłej sytuacji często najpierw wzywają straż pożarną, zanim powiadomią pogotowie. Szkoleń tych nie prowadzi dla ochotniczych straży pożarnych Państwowa Straż Pożarna. W latach 1999–2016 dzięki środkom z firm ubezpieczeniowych Związek OSP RP dofinansował szkolenia z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) dla 25 648 strażaków ochotników.
W swoim komunikacie wiceminister Jarosław Zieliński odnosi się do udziału strażaków ochotników w ubiegłorocznych Światowych Dniach Młodzieży. Związek OSP RP początkowo był zbywany, gdy jego władze kierowały zapytania o zadania dla ochotniczych straży pożarnych przy zabezpieczeniu ŚDM. Wojewoda małopolski i Państwowa Straż Pożarna przygotowywali zabezpieczenie tej wielkiej imprezy z pominięciem władz Związku.  Niemal w ostatniej chwili Związek otrzymał prośbę o zadysponowanie dodatkowych blisko 5 tysięcy strażaków ochotników z innych regionów Polski i, dzięki świetnej mobilizacji OSP oraz zaangażowaniu swoich struktur, podołał temu zadaniu.
Władze Związku zdawały sobie sprawę, że do takich wydarzeń jak Światowe Dni Młodzieży należy się przygotować. Wyprzedzając to ogromne wydarzenie, w roku 2016 zrealizowały, z udziałem środków ubezpieczeniowych, warsztaty mające na celu przygotowanie strażaków ochotników do działania podczas dużych imprez masowych. Były to „Warsztaty szkoleniowe dla strażaków ochotników dot. koordynacji prowadzenia działań ratowniczych m.in. w sytuacjach kryzysowych oraz zabezpieczenia logistycznego podczas zawodów w sportach pożarniczych oraz innych uroczystości i imprez”. Wzięło w nich udział 302 członków OSP z województw: małopolskiego, śląskiego, lubelskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego (które później brały udział w dodatkowym zabezpieczaniu ŚDM) oraz mazowieckiego, wielkopolskiego, łódzkiego, dolnośląskiego.
Nawiązując do tego, jak ważne jest zabezpieczenie osobiste ratownika, w latach 2013–2015 odbyły się również warsztaty z zakresu przepisów prawa, dopuszczeń i certyfikacji wyposażenia strażaka. W cyklu: „Szkolenie dla Komendantów Gminnych Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej – System dopuszczeń w jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Znaczenie działalności CNBOP – PIB dla bezpieczeństwa członka OSP, odbioru i weryfikacji wyrobów wprowadzanych do użytkowania w jednostkach OSP” wzięło udział ponad 1550 osób.
Środki pochodzące z firm ubezpieczeniowych przeznaczane były na sprzęt, wyposażenie i ochronę osobistą strażaka. Obok zamieszczamy wyszczególnienie najważniejszych zakupów zrealizowanych w latach 2012–2015 na ogólną kwotę 69 049 982,90 zł.

 

Zakupy zrealizowane z udziałem środków pochodzących

z firm ubezpieczeniowych w latach 2012–2015

Asortyment

Liczba

Hełmy

7673

Ubranie specjalne

3456

Aparat oddechowy

2046

Pompy do wody zanieczyszczonej

1331

Radiotelefon przenośny

1268

Drabiny pożarnicze

1100

Narzędzie ratownicze ręczne

970

Rękawice strażackie

846

Latarka typu szperacz ze światłem Led

827

Zestaw OSP R1

603

Dyski sygnalizacyjne

569

Piła do drewna

424

Piła do betonu i stali

417

Wentylator oddymiający

407

Detektor - Wykrywacz wielogazowy akumulutarowy 4 gaz.

301

Agregat prądotwórczy

235

Radiotelefon samochodowy cyfrowy

196

Defibrylator

168

Motopompy M 16/8

165

Sprzęt do ratownictwa technicznego

144

Rozpieracz kolumnowy teleskopowy

125

Tor na zawody

98

Piła ratownicza

95

Zestaw poduszek pneumatycznych

66

Kombinezon do pracy w wodzie

59

Przenośny system diodowo-akumulatorowy

33

Detektor prądu przemiennego

29

Kamera termowizyjna

24

Agregat prądotwórczy trójfazowy min. 7 KW

23

Pirometr

21

Łódź aluminiowa z wypłaszczonym dnem i silnikiem

8

Zestaw ratownictwa wysokościowego

8

Przecinarka do szyb klejonych z wybijakiem

7

Odsysacz do wody, olejów i płynów

5

Lekki zestaw do stabilizacji Paratech

3




Obrazy

newsletter
sonda:
Czy strażacy w Twojej OSP ćwiczą musztrę?

- Tak, regularnie

- Tak, przed ważnymi wydarzeniami

- Tak, sporadycznie

- Nie ćwiczymy musztry