Rok 2008 upływa w Polsce pod znakiem jubileuszu 50-lecia ruchu honorowego krwiodawstwa PCK.

Wśród licznej rzeszy honorowych krwiodawców, strażacy ochotnicy stanowią dużą liczebnie grupę. Stoją oni w jednym szeregu z żołnierzami, strażakami PSP i funkcjonariuszami innych służb mundurowych. Strażacy OSP, poprzez aktywne uczestnictwo w propagowaniu tej szlachetnej czerwonokrzyskiej idei, pozostają niezmiennie wierni jakże pięknemu zawołaniu ze strażackich sztandarów: BOGU NA CHWAŁĘ – LUDZIOM NA RATUNEK. Przy wielu OSP oraz zarządach Związku OSP RP prężnie działają kluby HDK. Ich działalność wspaniale wpisuje się w nurt zadań strażactwa ochotniczego.

Niniejszy artykuł poświęcam wyróżnieniom, jakie może otrzymać strażak-krwiodawca w uznaniu jego bezinteresownej działalności w publicznej służbie krwi.

Odznaka „Honorowy Dawca Krwi”

Odznaka ustanowiona na podstawie uchwały nr 148 Rady Ministrów z 11 sierpnia 1969 r. w sprawie akcji honorowego krwiodawstwa (M. P. nr 36, poz. 276).

Odznaka jest trzystopniowa: brązowa, srebrna i złota (fot. 1) i może być przyznana jeden raz w każdym stopniu po oddaniu honorowo przez krwiodawcę:

1   odznaka brązowa: 600 ml krwi w ciągu 6 miesięcy,

2   odznaka srebrna: 1500 ml krwi w ciągu 1,5 roku,

3   odznaka złota: 3000 ml krwi (w dowolnym okresie).

Odznakę nadaje Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Odznakę nosi się na prawej stronie piersi. Chociaż uchwała Zarządu Głównego PCK z 15 lutego 2001 r. zniosła nadawanie tej odznaki, to jednak niektóre RCKiK wydają jeszcze egzemplarze z posiadanych zapasów. Fakt przyznania odznaki odnotowuje się w książeczce krwiodawcy.

Odznaka Honorowa„Zasłużony Honorowy Dawca Krwi”

Odznaka ustanowiona w 1968 r. i aktualnie nadawana na mocy rozporządzenia ministra zdrowia z 21 sierpnia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oraz szczegółowych zasad i trybu nadawania odznaki honorowej „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” (Dz. U. nr 180, poz. 1324).

Odznaka jest trzystopniowa (fot. 2). Nadaje ją Zarząd Okręgowy PCK na wniosek jednostek organizacyjnych PCK, stowarzyszeń i klubów HDK oraz jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi (RCKiK).

Odznaka może być przyznana jeden raz w każdym stopniu krwiodawcy, który oddał honorowo (w dowolnym okresie): odznaka III stopnia: 5 litrów krwi (kobieta) lub 6 litrów krwi (mężczyzna),

1   odznaka II stopnia: 10 litrów krwi (kobieta) lub 12 litrów krwi (mężczyzna),

2   odznaka I stopnia: 15 litrów krwi (kobieta) lub 18 litrów krwi (mężczyzna).

Dowodem nadania odznaki jest legitymacja, a dodatkowo fakt ten odnotowuje się w książeczce krwiodawcy. Odznakę nosi się na prawej stronie piersi.

Odznaka „Kryształowe Serce”

To najwyższe zaszczytne wyróżnienie dla honorowego krwiodawcy zostało ustanowione uchwałą nr 58/86 Prezydium ZG PCK z 27 listopada 1986 r.

Wyróżnienie jest jednostopniowe (fot. 3) i może być przyznane tylko raz za wybitne zasługi w rozwoju honorowego krwiodawstwa w PCK. Mogą je otrzymać osoby, które w sposób konkretny spowodowały rozwój idei czerwonokrzyskich, a szczególnie honorowego krwiodawstwa. Prowadziły systematyczną, aktywną działalność propagandową w PCK i posiadają:

1   krwiodawcy: odznakę ZHDK I stopnia i Odznakę Honorową PCK II stopnia,

2   pozostali działacze: Odznakę Honorową PCK I stopnia.

Wyróżnienie przyznaje jeden raz w roku Kapituła Odznaki, którą stanowi Prezydium Krajowej Rady Honorowego Krwiodawstwa. Odznakę nosi się zawieszoną na szyi w taki sposób, aby emblemat znajdował się tuż poniżej węzła krawata.

Odznaka Honorowa PCK

Odznaka ustanowiona w 1927 r. i aktualnie nadawana na podstawie uchwały nr 29/96 Krajowej Rady Reprezentantów PCK z 14 grudnia 1996 r.

Jest to wyróżnienie 4-stopniowe: odznaka brązowa, odznaka srebrna, odznaka złota II stopnia i odznaka złota I stopnia (fot. 4). Nadawana jest za zasługi w realizacji humanitarnych celów Czerwonego Krzyża, a w szczególności zadań określonych
w ustawie o PCK. Mogą otrzymać ją honorowi krwiodawcy, którzy aktywnie działają w zarządach rejonowych i okręgowych PCK, propagując między innymi
ideę honoro-wego krwiodawstwa.

Odznakę nadaje się jeden raz w każdym stopniu w oparciu o następujące zasady:

1   odznakę brązową – po co najmniej 3-letniej działalności w PCK,

2   odznakę srebrną – po upływie co najmniej 5 lat od nadania odznaki brązowej,

3   odznakę złotą II stopnia – po upływie co najmniej 6 lat od nadania odznaki srebrnej,

4   odznakę złotą I stopnia – po upływie co najmniej 9 lat od nadania odznaki złotej II stopnia.

Odznakę nadaje 7-osobowa Kapituła Odznaki, którą wybiera Krajowa Rada Reprezentantów PCK spośród osób cieszących się autorytetem. Wnioski o nadanie odznaki może składać Prezydium ZG PCK i zarządy okręgowe PCK. Dowodem nadania odznaki jest legitymacja. Odznakę nosi się na lewej stronie piersi w kolejności po orderach, odznaczeniach państwowych i resortowych.

Odznaka Honorowa „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”

Odznaka ustanowiona ustawą z 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. nr 106, poz. 681 z późn. zm.). Minister zdrowia zwlekał jednak 8 lat (sic!) z realizacją delegacji ustawowej do określenia zasad nadawania tego zaszczytnego wyróżnienia, mimo wielu próśb środowiska krwiodawców i licznych interpelacji poselskich w tej sprawie. Dopiero w 2005 r. ukazało się rozporządzenie z 11 marca 2005 r. w sprawie wzoru oraz szczegółowych zasad i trybu nadawania odznaki „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu” (Dz.U. nr 65, poz. 573).

Odznaka jest jednostopniowa (fot. 5) i jest nadawana zasłużonym honorowym dawcom krwi w uznaniu wybitnych zasług na rzecz ratowania ludzkiego życia i zdrowia oraz aktywnej działalności w ruchu honorowego krwiodawstwa. Wyróżnienie nadaje minister zdrowia na wniosek ZG PCK, dyrektora Instytutu Hematologii i Transfuzjologii lub organów ogólnopolskich stowarzyszeń HDK.

Niestety, minister zdrowia nadal fatalnie wywiązuje się ze swojego obowiązku. Z odpowiedzi na interpelację poselską z początku 2008 r. wynika, że liczba zaległych, nierozpatrzonych wniosków od 2007 r. przekroczyła 600. Rzekomym powodem braku nadań jest brak pieniędzy w kasie resortu (!). Fakt ten pozostawiam bez komentarza.

Odznakę nosi się na lewej stronie piersi w kolejności po orderach, odznaczeniach państwowych i resortowych nadanych przez MON iMSWiA