Poruszona sprawa nastręcza szereg kłopotów. Podstawą działania OSP jest ustawa z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 z późn. zm.) oraz ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229 z późn. zm.). Mimo literalnego brzmienia „ochrona przeciwpożarowa” ustawowe pojęcie tego terminu jest znacznie szersze niż wynikałoby to z wykładni gramatycznej terminu i nie ogranicza się jedynie do ochrony przed pożarami i ich zwalczania, ponieważ na podstawie art. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej obejmuje ono realizację przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:

     zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

     zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

     prowadzenie działań ratowniczych.

Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1a ustawy (dodanym do ustawy 1 stycznia 1999 r.) ochotnicza straż pożarna jest jednostką umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, przeznaczoną w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami. Przepis sformułowany jest w postaci alternatywy. Jego treść wskazuje, że spełnianie przez stowarzyszenie jednego z celów jest wystarczające, by mogło ono używać w nazwie określenia „Ochotnicza Straż Pożarna”, chociażby nie było ono strażą pożarną (ogniową) w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Należy zwrócić uwagę, że językowe, tradycyjne znaczenie słów „straż pożarna” ulega zmianie. W Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN znajdujemy definicję „straży ogniowej, pożarnej” jako zespołu ludzi powołanych do ochrony przeciwpożarowej, a także do przeprowadzania akcji ratowniczych w wypadku klęsk żywiołowych lub katastrof.

Szczegółowe zadania i organizację ochotniczej straży pożarnej określa statut stowarzyszenia. Swojego rodzaju „organem kontrolnym” na etapie tworzenia stowarzyszenia, które chce uważać się za ochotniczą straż pożarną, jest komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, ponieważ zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej wszelkie sprawy dotyczące ochrony przeciwpożarowej, określone w statucie ochotniczej straży pożarnej, wymagają uzgodnienia z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej właściwym ze względu na teren działania. Pozytywna opinia komendanta dotycząca statutu stowarzyszenia jest swojego rodzaju legitymizacją organizacji, co do zaliczenia jej na gruncie prawa publicznego do kategorii ochotniczych straży pożarnych.

Co do możliwości bycia członkiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej przez stowarzyszenie, którego statutowym celem jest działalność ratownicza, lecz z założenia swojego nie będzie prowadziło ono działalności w zakresie gaszenia pożarów to rozstrzygające są postanowienia statutu Związku. § 1 ust. 2 stanowi, że Związek zrzesza ochotnicze straże pożarne i inne osoby prawne w celu reprezentowania ich interesów oraz propagowania i realizacji celów statutowych. Tym samym nie ma przeszkód formalnych, by członkami Związku były stowarzyszenia, których celem jest działalność ratownicza, mimo że nie wypełniają one swoją działalnością tradycyjnej roli straży pożarnych. Na tym tle pojawia się pytanie, czy wolą członków  ZOSP RP i jego władz jest, by tak się działo? Rozstrzygające w tym względzie będzie każdorazowo stanowisko właściwego terytorialnie zarządu oddziału gminnego Związku, do którego kompetencji (§ 12 ust. 1 statutu) należy podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia OSP w poczet członków zwyczajnych.