Zbliża się maj z najdłuższym 9-dniowym weekendem Europy, a pośrodku niego 4 maja – dzień patrona strażaków św. Floriana.

Znowu, jak co roku, zgodnie z trwającą ponad wiek tradycją organizować będziemy: capstrzyki, zbiórki, przemarsze, korowody, jubileusze, uroczystości z okazji oddania i poświęcenia nowych remiz oraz samochodów, wręczenia sztandarów itp. Jak zwyczaj nakazuje, rozpoczniemy nasze świętowanie w kościołach, cerkwiach lub innych świątyniach, spotykając się na mszach św. lub przy większych zgromadzeniach organizując msze polowe.

Każdą uroczystość zarząd OSP lub oddział Związku OSP RP powinien zaplanować z co najmniej rocznym wyprzedzeniem. Termin uroczystości należy ustalić z miejscowym księdzem proboszczem i kapelanem lub z innymi duchownymi i wprowadzić do swojego rocznego planu działania. Uzgadnianie terminów z duchownymi dotyczy wszystkich wyznań. Miesiąc przed uroczystością trzeba zapoznać głównego celebransa z ceremoniałem obowiązującym OSP i oddziały Związku, jak również przyjąć do stosowania zachowania obowiązujące w obiektach sakralnych.

Jak strażacy ochotnicy (dotyczy to również Szanownych Druhen) powinni zachować się podczas uroczystości religijnych:

• Do kościoła lub na nabożeństwo polowe indywidualnie przybywa się 10 minut przed jego rozpoczęciem, dotyczy to również orkiestry.

• Kompanię honorową z innymi pododdziałami wprowadza się 5 minut przed rozpoczęciem uroczystości.

• Podczas nabożeństwa należy zachować ciszę, powagę, nie rozmawiać, nie śmiać się.

• Należy występować w kompletnym ubiorze galowym lub wyjściowym – ustala to, w zależności od rangi imprezy, jej organizator.

• Strażacy w mundurach, występując indywidualnie, przed wejściem do kościoła lub wchodząc na miejsce uroczystości, zdejmują nakrycia głowy (czapki rogatywki, a chłopcy czapeczki MDP).

• Kobiety nie zdejmują kapeluszy, podobnie dziewczęta z MDP.

• Strażak występujący indywidualnie, po zdjęciu czapki, przekłada ją do lewej ręki, obejmując dłonią z dołu za róg denka. Strona wewnętrzna czapki przylega do spodni, lewa ręka swobodnie wyprostowana, daszek skierowany do przodu, palce złączone razem z kciukiem (fot. nr 1).

• Po wejściu do kościoła nie klękamy. Przyjmujemy postawę zasadniczą, a następnie przez skinienie głowy oddajemy szacunek najświętszemu sakramentowi. Po wykonaniu tej czynności zajmujemy miejsce siedzące (odstępujemy je obowiązkowo osobom starszym, kobietom, chorym).

• Siedząc, czapkę trzymamy w lewej ręce, na lewym kolanie, skierowaną daszkiem do przodu (fot. nr 2).

• Stojąc, czapki nie trzymamy jak na zdjęciu nr 3, co stosowane jest nagminnie i świadczy o braku znajomości zasad zachowania w umundurowaniu. Może wygląda to ładnie, ale jest nieprawidłowo. W ten sposób czapkę trzyma się tylko w momencie ślubowania (fot. nr 3)

• Czapek nie kładziemy na krzesłach, klęcznikach, gzymsach, stopniach ołtarzy, podwyższeniach, zakamarkach, nie wieszamy na wystających ze ścian gwoździach, hakach, płotach, ogrodzeniach, bezpośrednio na trawie (podczas polowej mszy św.).

• Strażacy występujący w pododdziałach, w składach pocztów sztandarowych i flagowego, nakryć głowy (czapek rogatywek, hełmów ozdobnych i bojowych, czapek MDP) nie zdejmują przez cały czas trwania uroczystości, również przy przyjmowaniu komunii św.

• Strażacy występujący indywidualnie w umundurowaniu i w pododdziałach przez cały czas trwania nabożeństwa nie klękają.

• Przed podniesieniem i komunią św. strażacy w umundurowaniu wstają, a następnie przyjmują postawę zasadniczą. Wstają również na ewangelię, błogosławieństwo itd. razem ze wszystkimi wiernymi.

• Przy podniesieniu hostii i kielicha po słowach, „...które za Was będzie wydane” i „... to czyńcie na moją pamiątkę”, a przy komunii po słowach, „... którzy wezwani zostali na ucztę Baranka” dłoń prawej ręki należy przyłożyć do serca. Wszystkie palce powinny być złączone i ułożone równolegle do klapy górnej kieszeni kurtki (fot. nr 4). Powrót ręki następuje po opuszczeniu hostii i kielicha, na sygnał dzwonka, a przy komunii św. po odmówieniu „...a będzie uzdrowiona dusza moja”.

• Ważnym elementem obrzędu przed komunią św. jest przekazanie znaku pokoju. Skłaniamy się wtedy naszym sąsiadom i podajemy im rękę. Przełożeni i starsi powinni pierwsi podać rękę podwładnym i młodszym. To samo dotyczy kobiet. W pododdziałach znaku pokoju się nie przekazuje.

• Przed przystąpieniem do komunii św. strażak indywidualny podchodzi do miejsca jej udzielania, nie klęka, przyjmuje postawę zasadniczą, a gdy kapłan podaje najświętszy sakrament osobie stojącej obok, kładzie dłoń prawej ręki na sercu, po przyjęciu komunii św. opuszcza rękę, wykonuje skłon głowy i udaje się do poprzednio zajmowanego miejsca.

• Strażacy występujący w pododdziałach (dotyczy to pocztów sztandarowych i flagowego) nie występują z szyku do komunii św. Gdy zbliży się do nich kapłan, powinni rozluźnić ustawienie. Chęć przystąpienia do komunii św. sygnalizują, podobnie jak strażacy występujący indywidualnie (dłoń prawej ręki kładą na sercu).

• Aby komunia św. przebiegła sprawnie, należy to wcześniej ustalić z kapłanem, najlepiej wyznaczyć strażaka, który dyskretnie będzie sygnalizował komu udzielić sakramentu.

• Strażacy występujący indywidualnie, wychodzą z kościoła po udaniu się celebransa do zakrystii.

• Przed wyjściem wykonują skłon głowy w kierunku miejsca przechowywania najświętszego sakramentu, nakrycie głowy zakładają po wyjściu z kościoła.

• Poczty sztandarowe, poczet flagowy, kompania honorowa wychodzą z kościoła po słowach kapłana „Idźcie w pokoju Chrystusa”. Dowódca pododdziałów powinien ustalić czy przed wyjściem pododdziałów odegrane będą: hasło Wojska Polskiego, Rota lub „Boże coś Polskę”. Dopiero po ich wykonaniu wydaje się stosowne komendy do opuszczenia kościoła.

• Każdy poczet sztandarowy przed wyjściem z kościoła powinien pochylić sztandar przed miejscem przechowywania najświętszego sakramentu.

Powyższe wskazania dotyczą również nabożeństw polowych.

W przypadku uczestniczenia w uroczystości religijnej innego wyznania zasady zachowania się pododdziałów, pocztów sztandarowych, pocztu flagowego i występujących indywidualnie strażaków, należy wcześniej uz­godnić z duchownym tego wyznania. Rolą organizatorów uroczystości strażackich w obiektach sakralnych jest również zapoznanie duchownych z ceremoniałem pożarniczym i tradycjami obowiązującymi w tym zakresie. Chodzi o uniknięcie wszelkich niedomówień. Mamy również naszych wspaniałych, oddanych księży kapelanów, korzystajmy prze­de  wszystkim z ich pomocy.

Te wszystkie zasady zachowań są od dawna ustalone z władzami kościelnymi i księża kapelani je znają. Od nas samych tylko zależeć będzie, czy potrafimy ich wszyscy jednakowo przestrzegać.

Powinniśmy to udowodnić podczas majowych uroczystości.

Tekst i zdjęcia:
Czesław Kosiba