Na początku marca w prasie, radiu i telewizji pojawiły się artykuły i wypowiedzi dotyczące Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz ochotniczych straży pożarnych. Ich autorzy zarzucali nieprawidłowości w wydatkowaniu środków finansowych przez Związek i OSP. Informacje te są niezgodne z rzeczywistością, świadczą o nieznajomości zasad gospodarowania środkami przekazywanymi strażom przez budżet państwa oraz samorządy gmin, a także o braku wiedzy na temat kontroli wykorzystania tych pieniędzy. Wyrządziły one jednak dużo szkody. Strażacy czują się dotknięci krzywdzącymi ich publikacjami i próbami podważenia wysokiego zaufania publicznego, jakim obdarzani są od lat przez społeczeństwo.

Przypomnijmy fakty. W ustawie o ochronie przeciwpożarowej z 24 sierpnia 1991 roku jest zapis, że koszty funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej pokrywane są m.in. z: budżetu państwa; budżetów jednostek samorządu terytorialnego, dochodów instytucji ubezpieczeniowych. A więc, przekazując pieniądze na działalność ochotniczych straży pożarnych, wymienione jednostki wykonują swój ustawowy obowiązek.

Sejm RP uchwalając budżet państwa, określa wysokość dotacji dla straży pożarnych. Środki te MSWiA przekazuje Związkowi Ochotniczych Straży Pożarnych RP. W 2007 roku było to 27.492.000 zł, a w 2008 roku 33.674.000 zł. Pieniądze te przeznaczane są na poprawę wyposażenia OSP do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych i likwidacji miejscowych zagrożeń, a więc głównie na dopłaty do: zakupu nowych samochodów pożarniczych oraz do karosacji samochodów, remontów i budowy remiz, zakupu umundurowania strażackiego, szkolenia z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Przekazanie środków przez ministerstwo następuje po podpisaniu umowy pomiędzy MSWiA i Związkiem OSP RP, w której określone są zadania, na jakie mogą być przeznaczone. Następnie wszczynane są procedury przewidziane umową oraz wewnętrznymi uregulowaniami obowiązującymi w Związku.

Wydatkowanie tych pieniędzy co roku sprawdzane jest przez kontrole prowadzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz przez Główną Komisję Rewizyjną Związku OSP RP. W 2008 roku kontrolę trwającą kilka miesięcy prowadziła także Najwyższa Izba Kontroli. Żaden z wymienionych organów kontrolnych nie stwierdził nieprawidłowości.

Należy przypomnieć, że Związek OSP RP otrzymuje również dotacje na wsparcie ochotniczych straży pożarnych. Instytucje przekazujące środki finansowe określają cel, na jaki mają być przeznaczone. Są wśród nich: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Fundacja Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży. Dzieje się tak od lat, niezależnie od tego kto i o jakiej orientacji politycznej kieruje poszczególnymi instytucjami. Żadna ze współpracujących ze Związkiem instytucji nie miała zastrzeżeń, co do wykorzystania przekazanych przez nią środków.

Finansowanie działalności OSP zapewniających mieszkańcom bezpieczeństwo spoczywa na gminach. Przeznaczanie środków na ten cel nie zależy od dobrej lub złej woli wójta i radnych, ani od tego, z jakiej opcji politycznej się wywodzą. Jest obowiązkiem i jednocześnie działaniem w dobrze pojętym interesie lokalnej społeczności, bowiem ochotnicze straże pożarne społecznie, w sposób profesjonalny gaszą pożary, niosą pomoc ofiarom wypadków komunikacyjnych, usuwają zniszczenia wywołane powodzią lub wichurą. To dla gminy najtańszy sposób wywiązania się z zadania, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli.

Szukaniem „dziury w całym” są rozważania w prasie dotyczące liczby zakupionych mundurów wyjściowych, bojowych, koszarowych i komentarze, jakich kupiono za dużo, a jakich za mało. To zarządy poszczególnych OSP, nie koledzy dziennikarze, wiedzą ile, jakich ubrań potrzebują druhowie w każdej z jednostek i do tego dostosowują zakupy. Warto też przypomnieć, że znaczną część kosztów munduru wyjściowego strażacy ochotnicy pokrywają z własnej kieszeni.

 W materiałach prasowych niejasne są relacje pomiędzy Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej a OSP, co dezorientuje czytelników odnośnie do kompetencji i zadań tych organizacji. Wyraźnie trzeba powiedzieć, że każda OSP jest samodzielnym stowarzyszeniem mającym osobowość prawną, którym kieruje jej własny zarząd, wybrany przez członków danej jednostki. Natomiast Związek OSP RP jest dobrowolnym stowarzyszniem ochotniczych straży pożarnych, nie ma funkcji nadzorczo-zarządzających wobec swoich członków, czyli OSP. Prezes Związku wybierany jest przez Zjazd Krajowy. Funkcja ta pełniona jest honorowo. Bieżąca działalność Związku prowadzona jest przez 3-osobowy Zarząd Wykonawczy.

Z oburzeniem strażaków spotkały się pojawiające się w mediach sugestie, aby prezes Zarządu Głównego ZOSP RP Waldemar Pawlak złożył rezygnację z tej funkcji. W stanowisku Prezydium Zarządu Oddziału Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Tarnowie w sprawie informacji, jakie ukazały się w prasie, radiu i telewizji na początku marca tego roku czytamy m.in. „... Nasza organizacja jest suwerenna w swoich decyzjach. Wybrany prezes dh Waldemar Pawlak na Zjeździe Krajowym naszego Związku cieszy się w środowisku ogromnym autorytetem i szacunkiem i wszelkie zmiany w tym zakresie są tylko i wyłącznie naszą sprawą. Czasy, kiedy wskazywano nam, kto ma pełnić funkcje w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych bezpowrotnie minęły...”. W stanowisku tym jest także sprzeciw wobec nieodpowiedzialnego i niezgodnego z rzeczywistością przedstawiania spraw związanych z dofinansowaniem działalności ochotniczych straży pożarnych z budżetu państwa.

Stanowiska o podobnej wymowie zajęły także: Zarząd Główny i Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP Województwa Mazowieckiego. „... Coroczne kontrole Związku OSP RP prowadzone przez stosowne organy państwa, między innymi Najwyższą Izbę Kontroli i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz kontrole wewnętrzne potwierdzają prawidłowość, celowość i transparentność w zakresie wydatkowania środków finansowych przez Związek OSP RP...” czytamy w oświadczeniu Zarządu Głównego.

Druhowie z Mazowsza piszą podobnie „...Przeprowadzone kontrole (...) nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Mamy demokratycznie wybrane władze ochotniczych straży pożarnych i Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP, które darzymy ogromnym zaufaniem. Nie wolno pozwolić na niszczenie niekwestionowanego dorobku i celów, którym służymy – działań na rzecz ochrony życia, zdrowia i mienia przed pożarami, klęskami żywio³owymi i zagrożeniami ekologicznymi lub innymi miejscowymi zagrożeniami...”

W jedności siła, Druhowie!

Anna Świtalska