Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks pracy z 21 listopada 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. nr 223, poz. 1460) przepisem art. 1 pkt 8 dodała w Kodeksie pracy z mocą obowiązującą od 18 stycznia 2009 r. art. 2091 o treści:

§ 1. Pracodawca jest obowiązany:

1)    zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, gaszenia pożaru i ewakuacji pracowników,

2)    wyznaczyć pracowników do:

a)    udzielania pierwszej pomocy,

b)    wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników, zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpożarowej,

3)    zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.

§ 2. Działania, o których mowa w § 1, powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

§ 3. Liczba pracowników, o których mowa w § 1 pkt 2, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny być uzależnione od rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

Wbrew podawanym powszechnie przez media obiegowym opiniom przepis ten w żadnym wypadku nie uprzywilejowuje ochotniczych straży pożarnych, ani też członków ochotniczych straży pożarnych (OSP).

§ 1  pkt 2 lit. b odsyła do uregulowań zawartych w przepisach o ochronie przeciwpożarowej. Jest to więc odwołanie głównie do ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229 z późn. zm.). Wydaje się, że przepisem tym jest art. 4, który jednak nie do końca pokrywa się z unormowaniem wprowadzonym do Kodeksu pracy.
Ust. 1 art. 4: Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1)    przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,

2)    wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,

3)    zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,

4)    zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,

5)    przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,

6)    zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,

7)    ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Aby czynić to w zakresie wymienionym powyżej, powinny one posiadać co najmniej wykształcenie średnie i ukończone szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub mieć tytuł zawodowy technika pożarnictwa lub uzyskać uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu technika pożarnictwa w toku postępowania o uznanie nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub w Konfederacji Szwajcarskiej kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego – technika pożarnictwa (art. 4 ust. 2 i 2b). Nie ma tu żadnego uprzywilejowania członków OSP z tego tytułu, że należą do tego typu stowarzyszenia.

Uszczegółowienie wymagań kwalifikacyjnych zawierają przepisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 października 2005 r. w sprawie wymagań kwalifikacyjnych oraz szkoleń dla strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej i osób wykonujących czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. z 2005 r. nr 215, poz. 1823). Według § 4 ust. 2 Szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej dla osób, o których mowa w art. 4 ust. 2b ustawy, obejmuje w szczególności:

1)    organizację ochrony przeciwpożarowej, obowiązki właściciela, zarządcy lub użytkownika budynku, obiektu lub terenu w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej;

2)    zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku, obiektu budowlanego, terenu oraz instalacji i urządzeń użytkowych;

3)    wyposażenie budynku, obiektu budowlanego oraz terenu w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;

4)    przyczyny powstawania, rozprzestrzeniania się oraz zasady gaszenia pożarów;

5)    sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;

6)    zasady ewakuacji ludzi i mienia;

7)    zasady działalności profilaktycznej w budynku, obiekcie budowlanym, na terenie, w tym przeprowadzania kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych.

Szkolenia te prowadzą szkoły Państwowej Straży Pożarnej i ośrodki szkolenia w komendach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej (§ 5 ust. 2 rozporządzenia), a więc OSP nie mają tu żadnych uprawnień.

Krzysztof M. Miazga
adwokat