Straż grobowa OSP w Wielopolu Skrzyńskim z „tureckim” bębnem; fot. archwium OSP w Wielopolu Skrzyńskim
Wielkanocne straże grobowe
Przeżytek czy żywa tradycja w OSP?

Jednym z charakterystycznych elementów obrzędowości w ochotniczych strażach pożarnych są straże grobowe pełniące służbę w okresie Wielkiego Tygodnia. Zwyczaj ten, dawniej znany w całym kraju, powoli zanika, ale między innymi na Podkarpaciu, w Małopolsce i w okolicach Kalisza przetrwał w kształcie wzbogacanym o nowe elementy, głównie stroju i wyposażenia.

/.../

Obyczaj „pilnowania” Grobu Chrystusa ma zapewne średniowieczny rodowód, a nawiązuje do roli Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego, których Jaksa z Kopanicy sprowadził do Miechowa w 1163 roku. Zakon zwano także bożogrobcami lub miechowitami (od siedziby w Miechowie), jak również krzyżakami, nawiązując do podwójnego czerwonego krzyża, który był znakiem zakonników. To właśnie bożogrobcy stali się twórcami zwyczaju budowania Grobu Chrystusa w Wielkim Tygodniu i sprawowania przy nim straży.

/.../

W kultywowanych strażach grobowych ciekawa jest nie tylko przyciągająca uwagę barwna forma swoistego przedstawienia, ale interesujący jest cały kontekst kulturowy. Tradycja ta przetrwała do chwili obecnej, a teraz zdaje się przeżywać swój renesans, przypominając, iż stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego.

/.../

Strażacy ochotnicy z dumą stwierdzają, że wiele zachowanych przekazów historycznych przetrwało dzięki sukcesji służby przekazywanej z ojca na syna. Warunkiem jednak trwałości tych przekazów jest ich dokumentowanie, m.in. w muzealiach gromadzonych przez poszczególne środowiska i w zbiorowej pamięci mieszkańców.



Cały artykuł można przeczytać w papierowym wydaniu "Strażaka" nr 4/2017.




Obrazy
Straż grobowa OSP w Wielopolu Skrzyńskim z „tureckim” bębnem; fot. archwium OSP w Wielopolu Skrzyńskim

newsletter
sonda:
Czy strażacy w Twojej OSP ćwiczą musztrę?

- Tak, regularnie

- Tak, przed ważnymi wydarzeniami

- Tak, sporadycznie

- Nie ćwiczymy musztry